Hệ sinh thái rạn san hô tại khu vực biển Vịnh Quy Nhơn đang dần phục hồi

Vùng biển vịnh Quy Nhơn nằm trong địa bàn hành chính của 4 xã, phường: Nhơn Lý, Nhơn Hải, Ghềnh Ráng và Nhơn Châu, thuộc thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định. Sau khi thực hiện các hoạt động khoanh vùng bảo vệ, hệ sinh thái rạn san hô tại 4 địa phương đang dần phục hồi.
Đảo Cù Lao Xanh Nhơn Châu
Vùng biển vịnh Quy Nhơn có chiều dài 72 km, diện tích 36.537 ha mặt biển được bao bọc xung quanh là các hòn đảo nhỏ, các bãi biển được cấu tạo từ cát xám hoặc cát trắng tạo nên các bãi tắm lý tưởng cho khách du lịch tham quan đến Bình Định, cùng với hệ sinh thái rạn san hô, thảm cỏ biển và các động vật thủy sinh đa dạng tạo nên cảnh quan sinh thái biển phong phú.
Cảnh quan thiên nhiên, tài nguyên biển và sự đa dạng sinh học nơi đây đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế - xã hội của thành phố Quy Nhơn đặc biệt trong lĩnh vực cảng biển, giao thông, du lịch và thủy sản, góp phần giải quyết công ăn việc làm và nâng cao thu nhập cho cộng đồng sinh sống và làm việc tại các địa phương ven biển. Đến với Quy Nhơn du khách có thể tham gia vào các tour lặm ngắm san hô, hoặc đi bộ dưới nước tại Hòn Khô xã Nhơn Hải, đảo Cù Lao Xanh hay Kỳ Co, Bãi Dứa Nhơn Lý...
Hòn Khô Nhỏ xã Nhơn Hải
 Để bảo vệ tài nguyên biển, phát triển kinh tế thủy sản và du lịch sinh thái một cách bền vững, UBND tỉnh Bình Định đã chú trọng thực hiện Đồng quản lý trong bảo vệ nguồn lợi thủy sản, nhằm tăng cường vai trò của cộng đồng trong công tác bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản. Trong khuôn khổ các dự án do GEF, MCD tài trợ, Chi cục Thủy sản tỉnh đã phối hợp với Hiệp hội Thủy sản và UBND thành phố Quy Nhơn hỗ trợ địa phương 4 xã/phường Nhơn Lý, Nhơn Hải, Nhơn Châu và Ghềnh Ráng xây dựng mô hình đồng quản lý bảo vệ nguồn lợi thủy sản theo Luật Thủy sản năm 2017 với 220 thành viên. Đây là những mô hình đồng quản lý đầu tiên được thành lập theo Luật Thủy sản mới trên cả nước. Các Tổ chức cộng đồng (TCCĐ) bảo vệ nguồn lợi thủy sản địa phương 4 xã/phường đã được UBND thành phố Quy Nhơn giao quyền bảo vệ khu vực biển Bãi Dứa tại Nhơn Lý, diện tích 8,02 ha; Khu vực biển phía Tây Hòn Khô nhỏ xã Nhơn Hải, diện tích 12,043 ha; Khu vực biển Hòn Nhàn, phường Ghềnh Ráng, diện tích 5,83 ha; khu vực biển Bãi Trước xã Nhơn Châu, diện tích 20,24 ha.
Tùy thuộc vào khu vực biển khoanh vùng bảo vệ theo điều kiện thực tế của từng địa phương. Mà có thể phân ra thành khu vực bảo vệ nghiêm ngặt và khu dịch vụ du lịch. Tại Phân khu du lịch giải trí thủy sản, việc đặt bè nổi cho khách du lịch lặn ngắm san hô phải theo hướng dẫn của Đội Bảo vệ san hô. Hạn chế bơi lặn ngắm trực tiếp, khuyến khích sử dụng thảm nổi, thúng đáy kính chèo tay, tránh làm rạn san hô bị xâm hại do việc thả neo, dẫm đạp. Các bè phải có thùng rác và tổ chức thu gom rác vào bờ. Trên bè phải có bảng hướng dẫn du khách thực hiện các quy định bảo vệ san hô và an toàn trên biển. Các thành viên muốn tham gia khai thác thủy sản, du lịch giải trí phải được Ban đại diện xem xét, chấp thuận và phải có đóng góp Quỹ cộng đồng. Các thành viên tham gia khai thác thủy sản, du lịch giải trí đều phải ghi nhật ký hoạt động, các thông tin cần ghi chép theo quy định của TCCĐ.
Hiện nay, hệ sinh thái rạn san hô tại khu vực biển vịnh Quy Nhơn đang dần phục hồi. Với kết quả đạt được không thể không kể đến vai trò quan trọng của các Tổ chức cộng đồng bảo vệ nguồn lợi thủy sản tại 4 địa phương trên. Sau khi được UBND thành phố Quy Nhơn công nhận và giao quyền quản lý các khu vực biển, TCCĐ 4 xã/phường khu vực biển Quy Nhơn đã tổ chức thả phao tiêu khoanh vùng các khu vực biển được giao với tổng diện tích hơn 46ha. Ngoài ra các TCCĐ cũng thường xuyên tăng cường tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng, lắp đặt các pano, biển báo tuyên truyền, tổ chức dọn vệ sinh trên bờ biển và dưới nước tại khu vực rạn san hô, bắt và tiêu diệt sao biển gai- kẻ thù ăn san hô, định kỳ quan trắc đánh giá nguồn lợi thủy sản và san hô tại khu vực khoanh vùng...
 
Thả phao tiêu khu vực khoanh vùng
 
Lắp biển báo có gắn phao nổi tại khu vực biển Hòn Nhàn, phường Ghềnh Ráng
Kết quả quan trắc đánh giá rạn san hô vào tháng 6/2021cho thấy độ phủ san hô sống tại khu vực Bãi Dứa với san hô cứng đạt 62,5%, san hô mềm 13%; Hòn Khô nhỏ đạt 44,3%, chủ yếu là san hô cứng; rạn ở Hòn Nhàn đạt 31,8 %, chủ yếu là san hô cứng; rạn Bãi Trước đạt 23,1%. Nhìn chung rạn san hô tại 4 khu vực này đang dần được phục hồi sau thời gian khoanh vùng bảo vệ góp phần bảo vệ nơi trú ẩn và sinh sản cho các loài thủy sản, giữ cân bằng hệ sinh thái môi trường, bảo tồn cảnh quan sinh thái tự nhiên, phát triển kinh tế thủy sản và dịch vụ du lịch biển đảo, tạo thu nhập theo hướng bền vững cho cộng đồng địa phương.
Theo anh Nguyễn Hạ Lào, Phó Ban Đại diện Tổ chức cộng đồng bảo vệ nguồn lợi thủy sản xã Nhơn Châu cho biết san hô loại bánh tráng, sừng hươu ngày xưa ở Cù Lao Xanh phủ kín , nhưng sau thời gian bị tàn phá tỉ độ phủ san hô còn rất thấp. Hiện nay, rạn hô đang dần phục hồi trở lại sau thời gian khoanh vùng bảo vệ, TCCĐ và bà con ở các khu vực vịnh Quy Nhơn vui mừng, phấn khởi.

Tác giả bài viết: Ái Trinh- Chi cục Thủy sản Bình Định